Mimar Sinan’ın hayat hikayesini konu edinen animasyon filmi projesinin günlüğüdür. Zaman zaman güncellenir.

Aslında 2010 senesinde bitirme projesi olarak düşündüğüm ama altından kalkamayacağımı anladığım için ileri bir tarihe ertelediğim Mimar Sinan’ın hayat hikayesini anlatan animasyon filmine ağır ağır da olsa başlamaya karar verdim. Animasyon bitene kadar tüm süreci buradan aktarmaya çalışacağım.

Jul 6th, 2016 8:15:07pm

Hikaye genel olarak, Şehzadebaşı Külliyesi, Süleymaniye Külliyesi ve Topkapı Sarayı arasında geçecek. Bu mekanlar dışında özellikle iki önemli mekan olan, Kayseri Ağırnas ve Edirne Selimiye Camii'ye en kısa sürede birer gezi gerçekleştireceğim. Mimar Sinan’ın doğduğu kasaba ve Sinan’ın ustalık eserim dediği Selimiye Camii’ni fotoğraflayıp hikayede ne şekilde yer alacaklarına karar vereceğim.

Jul 6th, 2016 8:24:23pm

Osmanlı Padişahlarının sıralamasını sürekli karıştırıyordum ama Mimar Sinan animasyon filmi sayesinde en azından fetih sonrası artık benim için çok net. Fatih Sultan Mehmet ardından 2. Beyazıt, sonra Yavuz Sultan Selim, sonra Kanuni, sonra oğlu ikinci Selim ve sonra oğlu 3. Murat. Mimar Sinan bir asırlık ömründe üç padişahın (Kanuni, ikinci Selim ve 3. Murat) başmimarı olmak üzere dört padişahın hizmetinde çalışıyor.

Jul 6th, 2016 10:24:07pm

Mimar Sinan’ın bazı kaynaklarda 93, bazı kaynaklarda 98 yaşında öldüğünün belirtilmesinin nedeni doğum tarihinin kesin olarak bilinememesi. 1490′ların başlarında doğduğu düşünülüyor.

Jul 7th, 2016 7:51:34pm

Animasyon için karar verilmesi gereken en önemli konulardan birisi de teknik meselesi. O döneme ait pek çok çizimin elimizde olması ve yeni sahnelerin yaratılmasının çok zor olmaması nedeniyle minyatür tekniğinin kullanılması mantıklı gözükse de henüz tam olarak karar vermiş değilim. Belki de minyatürün yeni bir yorumunu kullanmak da mümkün olabilir. Bu arada, Mimar Sinan hakkındaki kitapların yanı sıra Osmanlı’ya ait minyatürlerin olduğu kitapları da toparlamam iyi olacak.

Jul 7th, 2016 8:16:11pm

Sinan için, Şehzadebaşı çıraklık, Süleymaniye kalfalık, Selimiye ise ustalık eserleri. Kendi ifadesi bu şekilde. Halit Refiğ’in senaryosunda geçen şu ifade ise benim çok önemsediğim bir detay:

“Sinan yaptığı muhteşem eserin açılışında, halkla birlikte hemen hemen yalnız başınaydı. O zaten taa başından beri Süleymaniye’ye ne kadar Sultan Süleyman’ın kişiliğini koymaya çalıştıysa, Selimiye’ye de o kadar kendi kişiliğini koymuştu. Süleymaniye devlet ve hükümdar, Selimiye inanç ve sanatçı demekti…”
Jul 7th, 2016 8:37:54pm

Senaryoyu efsanelerden arındırmaya gayret ediyorum. Örneğin, Mihrimah Sultan - Mimar Sinan aşkına mutlaka yer vermem gerektiğini söyleseler de bu aşka dair bulgu ve belge mevcut değil. Sanıyorum bir romanda anlatılmış bu aşk ilk önce ve bu aşk kurgusu sonra gerçekmiş gibi dağılmış. Sinan’ın Mihrimah Sultan için yaptığı eserler için anlatılagelen ay ve güneş detayı film için ilginç olabilirdi kuşkusuz. Ancak -zorunda olmasam da- ben tarihsel gerçekliği olan, belgelere dayalı bilgilerden senaryoyu oluşturmak niyetindeyim. Bu manada Halit Refiğ’in kitabı epey yol gösterici. Herhangi bir efsaneye değinmeden konuyu işlemiş.

Jul 8th, 2016 5:35:45pm
Ağırnas’tan Erciyes dağının görüntüsü ve Süleymaniye Cami

İnternette bulduğum bir pdf dökümanında bu heyecan verici muazzam detaya rastladım. Resim, Ahmed Çalışel tarafından 1955′te yapılmış. Ağırnas’tan Erciyes dağının görüntüsü. Fotoğraf ise Prof. Dr. Fazıl Noyan tarafından çekilmiş. İki görüntü arasındaki benzerlik ilgi çekici. Pdf’in tamamı ise burada. Animasyonda iki görüntü arasında geçiş yapmak mümkün olabilir. Hikayenin kronolojik olarak ilerlemesini zaten istemiyordum. Belki Süleymaniye’yi bitirdikten sonra böyle bir açıdan Süleymaniye’yi görür ve sonra Sinan’ın çocukluk hikayesine dair kısa bir öykü izleyebiliriz.

Jul 8th, 2016 6:19:46pm
Sinan'ın resmi imzası ve mührü

Aynı pdf dökümanından (CREATION OF A NATIONAL GENIUS: SINAN AND THE HISTORIOGRAPHY OF “CLASSICAL” OTTOMAN ARCHITECTURE) Sinan’a dair başka detaylar. Resmi, imzası ve mührü. Mümkün olursa projenin logosunu Sinan’ın imzası veya mührüne benzer şekilde yapmak gibi bir düşüncem var.

Jul 8th, 2016 6:35:41pm

Kayseri Ağırnas köyü, 17 yaşında Yavuz Sultan Selim zamanında devşiriliyor. Enderun’da eğitim öğretim ve ardından Acemioğlanları ocağı. 1514 Çaldıran 1517 Mısır muharebesi. 1520 Kanuni döneminde Yeniçeri ocağına kayıt oluyor. Rodos seferi, Belgrad 1521 fethine katılıyor. 1529 Viyana kuşatmasına katılıyor. Viyana kuşatmasında Zemberekçibaşı ünvanını alıyor. 1533 İran seferine katılıyor. Van gölü kıyısında 3 adet kadırga yapımı görevini başarıyla gerçekleştiriyor. 1537 Korfu adasında Barbaros’un yanında yer alıyor ve orada italyan mimarisini inceleme şansı buluyor. 1538 Karaboğdan seferinde Vezir Lütfi Paşa’nın tavsiyesi ile Prut nehrine 13 günde yaptığı köprü ile Kanuni Sultan Süleyman’ın takdirini kazanıyor. 1539 yılında Ayaz Paşa vefat eder, Mimarbaşı Alaaddin Ali Bey de vefat eder ve Lütfi Paşa sadrazam olur. Lütfi Paşa, Mimar Sinan’ın Mimarbaşı olmasını tavsiye eder. Mimar Sinan, 44 yaşında Pir-i Mimaran olur. Ayaz Paşa türbesini ve Barboros türbesini yapar. İstanbul’da yaptığı ilk külliye Cerrahpaşa’da Haseki külliyesidir. İkinci külliye ise 1542 yılında Mihrimah Sultan külliyesidir. Ardından Kanuni, kendisinden bir Cami ister. Şehzadebaşı camii’ne başlar. Ancak o sırada 1543′de Şehzade Mehmet vefat eder. Kanuni kendisi için istediği camiyi oğlunun ölümü sebebiyle Şehzade Mehmet adına yaptırır. 1547 yılında Şehzadebaşı cami bittikten sonra Kanuni, Mimar Sinan’ın ortaya koyduğu eserden öyle memnun kalır ki kendisi adına yeni bir cami isteyecektir. “Öyle bir cami yap ki dünyaya şan olsun ey mimar” 15 Haziran 1550 yılında Süleymaniye’ye başlar. 53 metre yüksekliğinde, 25 metre çapında kubbe. 2 avluda 2′si camiye bitişik şekilde 4 minare. Avludakiler 2′şer, bitişik olanlar 3′er şerefeli. 10. Osmanlı hükümdarı Kanuni’ye referans etmektedir. 4 minare de fetihten sonraki 4. hükümdar olması manası çıkarılır. 1566′da Sultan Süleyman vefat eder. Yerine geçen oğlu II.Selim Edirne’de bir cami yapılmasına karar verir. Mimar Sinan 1568 yılında Selimiye Camii’ne başlar. 4 minareli her birinde 3 şerefiye bulunan büyük eser 1574 senesinde tamamlanır ve ibadete açılır. 80 yaşındadır Mimar Sinan. 9 Nisan 1588′de İstanbul’da vefat eder.

Trt’nin Kahramanlar Geçidi adında bir belgesel serisinde Mimar Sinan ile ilgili bölümden çıkardığım notlardır.

Jul 8th, 2016 7:46:57pm

Çekül vakfı, Sinan’a Saygı adı altında bir proje gerçekleştirmiş ve bir de Sinan Kütüphanesi yapmış. Hafta içi ziyaret edilebildiği yazıyor. Ulaşamadığım kitapları incelemek için bir fırsat olabilir. Sinan’a Saygı

Jul 9th, 2016 1:30:22pm

Sultan Süleyman döneminde saray tercümanlarına drağman denilirmiş. Zaman içerisinde draman şeklinde türkçeleşmiş. Mimar Sinan’ın yaptığı külliyelerden biri Drağman Yunus. Bana bir kaç adım uzaklıkta sadece. Bugün külliyeden geriye yalnızca cami kalmış durumda. Bir Mimar Sinan eserine bu kadar yakın olmaktan memnundum ama bugün öğrendim ki Drağman Yunus camisi 1914 yılında yıkılıp yeniden inşa edilmiş.

Jul 10th, 2016 11:34:38pm

Zemberekçibaşı Yeniçeri ocağında zemberek denilen bir tür ok kullanan yeniçerilerin komutanı.

Jul 10th, 2016 11:40:34pm

Enderun farsça’da sarayın iç bölümü demekmiş. Enderun Mektebi ise saray okulu anlamına geliyor ve Kanuni’ye kadar yalnızca devşirilen hristiyan çocuklar alınıyor. Kanuni’den sonra türk çocukları da Enderun Mektebi’ne kabul ediliyor. Bu arada devşirme de fethedilen topraklardan toplanan -akıllı veya sağlıklı, iyi görünümlü- çocukların türk ailelerin yanına verilmesi. Devşirme işlemi çok büyük oranda 8-18 yaş arasında olanlar için yapılıyor. Bu nedenle Mimar Sinan’ın doğduğu tarih net olmasa da aralığı tahmin edilebilir oluyor.

Jul 10th, 2016 11:51:23pm

Subaşı ise aslında Sübaşı. Sü asker demek. Bizdeki Subay ile benzer. Oradaki Su da aslında Sü (asker) ve bay (erkek)

Jul 10th, 2016 11:57:03pm

Karakterler listesi (Sırasız)
Sinan bin Abdülmennan
Yavuz Sultan Selim
Kanuni Sultan Süleyman
Barbaros Hayrettin
Vezir Lütfi Paşa
Mimarbaşı Alaaddin Ali Bey
Mihrimah Sultan
II.Selim
Ahmed Karahisari

Jul 11th, 2016 10:34:15am

Ahmed Karahisari çok kıymetli bir hattat, belki bir sonraki proje kendisi ile ilgili olabilir.

Jul 11th, 2016 10:38:08am

Talha Uğurluel’in aktardığı güzel bir detay var. Belki sadece bir rastlantı, belki gerçekten Sinan böyle düşünmüş bilinmez ama özellikle yapacağım gezilerde anlatılacak türden bir detay. Mimar Sinan eserlerinin çoğuna imzasını atmıyor. Bir ressamın resmini bitirdiğinde resmin sağ alt köşesine imzasını attığı gibi, yukarıdan bakıldığında Süleymaniye Külliyesinin tam sağ alt köşesine Mimar Sinan’ın türbesi denk geliyor. Böyle bir dehanın bunu tasarladığını düşünmemek elde değil.

Jul 11th, 2016 10:53:15am
Metin And, Halil İnalcık ve Jale Erzan'ın kitapları

Devamsızlık sorunu kuşkusuz hayatımın her kısmına sirayet etmiş durumda. İlişkilerimden tutun da, mesleki hayatıma, tezgahta duran bulaşıklardan yapılmayı bekleyen plan projelerime kadar. Ancak bunun istisnasının -çok nadir de olsa- mümkün olduğunu bazı şeylerin peşinden giderken anlayabiliyorum. İçine girdiğim Sinan Çağı da bunlardan biri oldu benim için. Her adımında bir dönemin daha yakından tanığı olmanın dışında, hakkında tek satır bilgi bulmanın bile zor olduğu bir insanı tanımak şansı verdi. Bir kitabı okumak gibi, dehasının yanında Koca bir adamın duygu dünyasını ilmek ilmek işliyorsunuz.
Bunlar proje kitaplığıma yeni katılanlar. Özellikle minyatür konusunda Yapı Kredi Yayınları’ndan çıkan Metin And’ın Minyatür isimli kitap aşırı yararlı olacak. Halil İnalcık’ın kitabının projeye doğrudan bir katkı sağlamasını beklemiyorum ama konusu ilginç olduğu için aldım. Osmanlı’da eğlence kültürünü ele alan çok detaylı bir kitap. Osmanlı gece hayatı gibi yani. Jale Erzan’in kitabı ise mimari ağırlıkta olsa da ufuk açacağı kesin.

Jul 11th, 2016 2:05:16pm

Metin And’ın Osmanlı Tasvir Sanatları 1 - Minyatür adlı kitabı muhteşem bir kitap. Mutlaka her evde olması gereken harika bir çalışma. Mimar Sinan’a dair tek bir minyatüre rastladım yalnızca ama inanılmaz bir kitap gerçekten.

Jul 11th, 2016 5:24:30pm
“Bugün egemen olan çoğu görüşün aksine, 16. yüzyıl Osmanlı kültürü, devletin benimsediği ortadoks İslam dogmalarını aşan insancıl estetik kaygılara sahipti. Çoğu dini nitelikte olduğu halde, Sinan’ın mimarisi bu tür değerlerle donatılmıştı.”

Mimar Sinan - Estetik Bir Analiz Jale Nejdet Erzen
Jul 11th, 2016 5:42:00pm
Metin And'ın kitabından

Mimar Sinan (köşede elinde metre benzeri bir ölçüm aleti ile), Sultan Süleyman’ın mezarı başında kontroller yapıyor.

Jul 12th, 2016 11:32:59am
Devam edecek...

Animasyon filminin senaryosunu oluştururken faydalandığım kaynaklar şu şekilde (Yeni bir kaynak bulduğumda listeyi güncelliyorum.)

Yapılar Kitabı : Tezkiretül Bünyan ve Tezkiretül Ebniye Mimar Sinanın Anıları (Henüz kitabı bulamadım, elinde olanların paylaşmasını rica ediyorum.)

Sinan / Abidin Dino Yapı Kredi Yayınları
Bu yolculukta öyle ilginç meselelerle karşılaşıyorum ki. Abidin Dino’nun Sinan hakkındaki kitabı da kuşkusuz bunlardan biri.

Mimar Sinan / Reha Günay
Yem Yayınları

Sinan’ın İstanbul’u / Reha Günay
Yem Yayınları

Mimar Sinan tarihi - Yazma ve belgelerle / Mehmet Z. Sönmez
Yem Yayınları

Sinan’ın sevdikleri, sevmedikleri / Günhan Danışman
Tmmob Mimarlar Odası

İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi - İsmail Hami Danişmend
(Henüz bulamadığım bu seriye sahip olan biri varsa lütfen haber etsin.)

Türk mimarisinin gelişimi ve Mimar Sinan / Metin Sözen
(Henüz bulamadığım bu seriye sahip olan biri varsa lütfen haber etsin.)

Koca Sinan / Halit Refiğ
(Halit Refiğ aslında bunu bir kitap değil film senaryosu olarak düşünmüş ama film projesini gerçekleştiremediği için metni kitap olarak basmaya karar vermiş. Özellikle Sinan’ın hayat hikayesinin akışı için çok faydasını göreceğim kitabı bir kaç kez okudum ve notlar çıkardım. Bu notları ara ara burada paylaşacağım.)

İstanbul’un 100 Mimar Sinan Eseri / Başak O. Ural
Kültür Bakanlığı Yayınları

Bir Şaheser Süleymaniye Külliyesi / Ed. Selçuk Mülayim; Fotoğ. Aras Neftçi
Kültür Bakanlığı Yayınları

Sinan Bin Abdülmennan / Selçuk Mülayim
İslam Araştırmaları